INNERWORK
ΑΡΘΡΑ


ΕΙΝΑΙ ΟΙ ΚΟΣΜΟΘΕΩΡΙΕΣ ΑΠΑΡΑΙΤΗΤΕΣ;

Αυτή είναι μια ερώτηση που δεν έχει μονοσήμαντη απάντηση. Σε πολλούς ανθρώπους οι κοσμοθεωρίες (θρησκευτικές, πνευματικές, πολιτικές, φιλοσοφικές, ή κάποιες θεωρίες αυτοδικαίωσης) είναι απαραίτητες. Είναι το “παιδικό” στάδιο της ανθρωπότητας, το στάδιο με τα παραμύθια και το δικό τους ιδιόμορφο συμβολισμό. Δεν θα ήθελα να είμαι απαξιωτικός απέναντι σε ανθρώπους που θέλουν να πιστεύουν σε “ιστορίες”, γιατί αυτές προσφέρουν συναισθηματική ανακούφιση και ένα στήριγμα στη ζωή. Αυτοί ας κάνουν ό,τι νομίζουν.

Πραγματική ισότητα δεν υπάρχει, παρά μόνο στη φαντασία ορισμένων. Ο καθένας από μας βρίσκεται στο δικό του μικρόκοσμο, οι ανάγκες του οποίου μπορεί να είναι αντιδιαμετρικές από κάποιου άλλου. Η υγιέστερη στάση κατά τη γνώμη μου είναι να αναγνωρίσουμε την ανισότητα διανοητικά και να την ξεχάσουμε συναισθηματικά. Γνωρίζουμε ότι οι άνθρωποι είναι διαφόρων ειδών και ποιοτήτων, αλλά τα συναισθήματά μας πρέπει να τους αισθάνονται σαν ίσους. Ο νους μπορεί να βλέπει τις ανισότητες, η ψυχή όμως ποτέ.

Ο ανθρώπινος εγκέφαλος έχει βάρος 1200 με 1300 περίπου γραμμάρια. Υποθέτουμε λοιπόν ότι αυτό το ζελατινοειδές όργανο θα μπορέσει να συλλάβει τα μυστήρια του σύμπαντος των δισεκατομμυρίων ετών φωτός (με τα σημερινά δεδομένα). Θα τα περικλείσει σε ένα κείμενο λίγων σελίδων, ή πολλών και αυτό θα είναι η σύλληψη της “αλήθειας”. Το βρίσκω, το λιγότερο που μπορώ να πω, αφελές.

Αφού δοκίμασα στη ζωή μου διάφορες κοσμοθεωρίες, διαπίστωσα όλες αυτές κατέρρεαν ερχόμενες σε επαφή με την πραγματικότητα. Θα πρέπει να ομολογήσω όμως ότι συχνά αυτό που απορρίπτονταν δεν ήταν η κοσμοθεωρία αλλά η πραγματικότητα. Η στάση αυτή είναι του ιδεοληπτικού και ποτέ δεν παρέρχεται χωρίς συνέπειες. Υποψιάζομαι ότι οι κοσμοθεωρίες και τα πιστεύω είναι κάποια παράσιτα που δημιουργεί το μυαλό μας, όταν ανακατεύεται σε θέματα που δεν το αφορούν και που δεν μπορεί να διαλευκάνει.

Και που τότε θα βρούμε ένα στήριγμα στη ζωή; Αν νομίζετε ότι ένας μύθος σάς στηρίζει τότε πιστέψτε σε αυτόν, καταπιέστε τους άλλους, αγωνιστείτε για λογαριασμό του. Διαπράξτε και φόνο αν θέλετε. Μήπως σε ορισμένες περιπτώσεις δεν συμβαίνει ακόμα και αυτό; Αν αναζητάτε “στηρίγματα” καλύτερα να μη χάνετε το χρόνο σας διαβάζοντας αυτό το κείμενο. Δείτε τηλεόραση. Προσκυνήστε κάποιον γκουρού ή ό,τι άλλο θέλετε. Αυτός θα σας πουλήσει το “στήριγμα” που στις ονειρώξεις σας πιστεύετε ότι είναι αναγκαίο. Και εσείς θα τον πληρώσετε με τη δύναμή σας. Μην ανησυχείτε για τα χρήματα... θα σας τα πάρουν και αυτά. Θέλετε να “ανήκετε” κάπου; Το μόνο εύκολο! Αρκεί να εκποιήσετε το πνεύμα σας.

Τι θα συμβεί αν δεν έχουμε καμία ιδεολογία, κανένα πιστεύω, καμία κοσμοθεωρία; Νομίζω ότι δεν θα υπάρχει κανένα νοητικό φίλτρο ανάμεσα στην αντίληψή μας και σε αυτό που αντιλαμβανόμαστε. Αισθήσεις, συναισθήματα, σκέψεις, γεγονότα. Η επαφή θα είναι άμεση. Δεν θα παρεμβάλλεται κανένας ερμηνευτικός μηχανισμός ο οποίος θα διεκδικεί τον τίτλο της “αλήθειας”. Αν απαιτείται κάποια ερμηνεία ή κάποιες αναλύσεις προς επίλυση των καθημερινών ζητημάτων, αυτή θα είναι άμεσα βασισμένη σε γεγονότα και όχι σε συναισθηματικές ιδεοληψίες.

Δεν πιστεύω ότι αυτό είναι κάτι το εύκολο. Απλό είναι, εύκολο όχι. Απαιτείται ένα είδος συναισθηματικής ωριμότητας, παρατηρητικότητας και εσωτερικής σιγής. Αν δεν σταματήσει ο νους να φλυαρεί αδιάκοπα τότε όποια εντύπωση έρχεται είτε από το περιβάλλον είτε από μέσα μας, θα κατακλύζεται από ένα συρφετό ασυνάρτητων σκέψεων και συναισθημάτων. Το κράμα που θα προκύπτει ελάχιστη σχέση θα έχει με την πραγματικότητα. Και σίγουρα δεν θα είναι πηγή εσωτερικής ισορροπίας.

Αν είμαστε σε κατάσταση πραγματικής εγρήγορσης και εσωτερικής σιγής, τότε δεν αισθανόμαστε καμία ανάγκη να ανακαλύψουμε την “αλήθεια”, το “σκοπό της ζωής”, ούτε αναζητούμε αφελή ιδεολογικά υποκατάστατα. Η ίδια η πραγματικότητα όταν εισχωρεί μέσα μας χωρίς την παρεμβολή νοητικών φίλτρων -αυτής της αδιάκοπης εσωτερικής φλυαρίας- διαθέτει ενσωματωμένη μια αίσθηση πληρότητας. Κατά ένα μυστηριώδη τρόπο προκαλεί την εσωτερική μας ωρίμανση σε όλο και υψηλότερα επίπεδα συναισθηματικής ισορροπίας και εσωτερικής ελευθερίας.

Η αίσθηση της πληρότητας η οποία προκύπτει από τη ζωή όταν αυτή βιώνεται σε κατάσταση εσωτερικής σιγής, εξαλείφει τα διάφορα έως τώρα δήθεν ενδιαφέροντά μας. Υπάρχει άραγε Θεός, γιατί δημιουργήθηκε το σύμπαν, αν υπάρχει κάρμα, συμπαντική δικαιοσύνη, ανώτερος εαυτός, ανώτερα επίπεδα, πνευματικοί νόμοι, ασκητές στα Ιμαλάια και άλλα γραφικά. Το ίδιο το γεγονός της σιωπηλής επίγνωσης υπερκαλύπτει όλες τις ψευδομεταφυσικές αναζητήσεις και τις καθιστά βαρετές και ανούσιες. Δεν γνωρίζω αν προσφέρει απαντήσεις, δημιουργεί όμως αδιαφορία για τις ερωτήσεις. Το γιατί συμβαίνει αυτό δεν το κατανοώ ούτε στο ελάχιστο. Παραμένει ένα μυστήριο για μένα και δεν είμαι καθόλου σίγουρος ότι με απασχολεί να βρω κάποια απάντηση.

Εύχομαι τα καλύτερα για όλους.