INNERWORK
ΑΡΘΡΑ


ΠΩΣ ΘΑ ΓΙΝΕΤΕ ΠΙΟ ΕΞΥΠΝΟΙ ΣΕ ΛΙΓΑ ΑΠΛΑ ΒΗΜΑΤΑ

Δεν είναι φυσικά τόσο εύκολο όσο ισχυρίζεται ο τίτλος αυτού του άρθρου. Ούτε όμως είναι ακατόρθωτο και τα πρώτα αποτελέσματα μπορούν να εμφανιστούν άμεσα. Απλά και μόνο διαβάζοντας την παρουσίαση με θετική διάθεση, χωρίς να βάζουμε τρικλοποδιές στον ίδιο μας τον εαυτό με δήθεν απορίες ή αντιρρήσεις, θα έχουμε άμεσο όφελος. Το ύφος του άρθρου που θα διαβάσετε είναι κάπως σκληρό, ίσως προσβλητικό για ορισμένες ομάδες ανθρώπων. Αυτών των ανθρώπων που είναι οπαδοί, ή ανήκουν κάπου. Τούτο δεν σημαίνει πως οι άνθρωποι αυτοί δεν διαθέτουν εγγενή αξία. Είναι όμως δύσκολο να εκφραστεί όταν τη δύναμή μας την παραδίδουμε σε άλλους ανήκοντας ή ακολουθώντας. Ο αγώνας όμως που δίνει κάποιος στη ζωή του δεν ακυρώνεται έτσι εύκολα και κανείς δεν μπορεί να διαγραφεί από την ιστορία ή από την ψυχή μας. Θα ήθελα αυτό να το λάβετε υπόψη.

Υπάρχουν πολλών ειδών νοημοσύνες. Η μία, αυτή που εντοπίστηκε αρχικά και ήταν αντικείμενο των πρώτων τεστ, είναι η κλασσική μαθηματική - λογική νοημοσύνη που απαιτείται για να κατανοήσει κανείς τις φυσικές επιστήμες, ή να παίξει μια παρτίδα σκάκι. Είναι πολύ “τεχνική” θα λέγαμε. Στη συνέχεια εντοπίστηκαν πολλές άλλες παράμετροι σχετιζόμενες με τομείς νοημοσύνης που αφορούν διαφορετικά πεδία. Είχε κάποτε γίνει της μόδας να συζητάμε όλοι για τη συναισθηματική νοημοσύνη. Τώρα γνωρίζουμε για τη διαπροσωπική νοημοσύνη, την κιναισθητική, οπτική (3D), υπαρξιακή, γλωσσική, αυτεπιγνωσιακή, μουσική, καλλιτεχνική, οικολογική και ποιος ξέρει πόσες άλλες. Για παράδειγμα ένας ο οποίος ασκείται, όχι μόνο στη συνήθη γυμναστική με ασκήσεις ενδυνάμωσης και αντοχής, αλλά εκτελεί και ασκήσεις ακριβείας όπως πολεμικές τέχνες, τσι κονγκ, ται τσι, γιόγκα, χορό κ.α. αναπτύσσει έναν έλεγχο του σώματος και μια αίσθηση αρμονίας. Αναπτύσσει την κιναισθητική νοημοσύνη του σώματος. Αν επισκέπτεται εκθέσεις τέχνης παρατηρώντας τις λεπτομέρειες των έργων καθώς και τα αισθήματα που αυτά του προκαλούν, ακόμα και αν δεν είναι καλλιτέχνης θα διαπιστώσει ότι αυξάνει δραματικά η ικανότητά του να εκτιμά και να κατανοεί την τέχνη.

Ας εξετάσουμε τώρα πως θα αυξήσουμε τη διάκρισή μας σε κοινωνικά, πολιτικά και προσωπικά γεγονότα. Πως θα αποκτήσουμε ένα είδος “κοινωνικής νοημοσύνης αυτοπραγμάτωσης” (δικός μου όρος). Πως δεν θα επηρεαζόμαστε και δεν θα καταντούμε έρμαιο της κάθε ανόητης μόδας και του κάθε επιτήδειου.

1. Προσοχή στα συναισθήματα, ιδίως στα έντονα. Πρέπει να έχουμε πάντα κατά νου ότι η πρόκληση συναισθημάτων είναι η αποτελεσματικότερη μέθοδος χειραγώγησης. Όποιος επιτύχει να προκαλέσει μέσα μας το συναίσθημα που αυτός επιθυμεί, τότε μας έχει χειραγωγήσει προς επίτευξη των δικών του στόχων. Αν είναι απατεώνας μας εμφυτεύει το συναίσθημα της εμπιστοσύνης. Αν είναι επαγγελματίας ζητιάνος, τον οίκτο. Αν είναι απατεώνας πολιτικός, τον ενθουσιασμό για το κοινό καλό (βλέπε δικό του). Άπαξ και η συγκίνηση φυτευτεί μέσα μας παύουμε να είμαστε κύριοι του εαυτού μας. Κάνουμε ό,τι μας υποδείξουν χωρίς αντιρρήσεις. Εξυπηρετούμε τις επιδιώξεις αυτού που μας εμφύτευσε το συναίσθημα και λέμε και ευχαριστώ. Είμαστε τα ιδανικά κορόιδα. Θυμηθείτε πως λειτουργούν τα δελτία ειδήσεων. Δραματική μουσική, συναίσθημα, αποσπασματικές πληροφορίες χαμηλής νοημοσύνης, κραυγές και συνθήματα.

Σκεφτείτε όλες εκείνες τις ιδεολογικές τάσεις, που περιβάλλονται από γλυκερά συναισθήματα. Η προστασία του περιβάλλοντος, το φαινόμενο του θερμοκηπίου, η πολυπολιτισμική κοινωνία, η ανακύκλωση, οι έμφυλες ταυτότητες, ένας υπέροχος μελλοντικός κόσμος χωρίς αδικίες κ.α. (Δήλωση αποποίησης: Κάποια από αυτά που ανέφερα παραπέμπουν σε συγκεκριμένες πολιτικές ιδεολογίες, από άκρα δεξιά έως άκρα αριστερά. Δεν ανήκω σε καμία παράταξη. Τα παρουσιάζω ως φορείς συναισθημάτων, δηλαδή επηρειών που στρέφονται ενάντια στην ελευθερία της προσωπικότητάς μας. Δεν εξετάζω αν είναι “σωστά” ή “λάθος”).

Αν μια ιδέα συνοδεύεται από γλυκερές συγκινήσεις, ή οργή, μίσος, δάκρυα και “αγάπη”, ο κανόνας είναι: follow the money. Κάποιοι κερδοσκοπούν από αυτά. (Ή κάποιοι ικανοποιούν το εγώ τους, χωρίς απαραίτητα να κερδίζουν χρήματα). Είναι έμμεσες διαφημίσεις των όποιων οικονομικών ή ψυχολογικών συμφερόντων τους. Για παράδειγμα πολλοί διαφημίζουν τον εαυτό τους ως “ευαίσθητο οικολόγο” που είναι της μόδας, προκειμένου να δικαιολογήσουν την παρασιτική τους ύπαρξη. Μέλη βασιλικών οικογενειών, ατάλαντοι καλλιτέχνες που έγιναν δισεκατομμυριούχοι, πολιτικοί που θέλουν να αρέσουν κ.α.

2. Προσοχή στον τρόπο και στην ταχύτητα σχηματισμού άποψης. Εκτός του θλιβερού γεγονότος ότι άνθρωποι χωρίς εσωτερική συγκρότηση είναι έρμαια προπαγάνδας, στο σχηματισμό γνώμης επικρατεί μια εντυπωσιακή επιπολαιότητα. Αποκτούμε άποψη χωρίς να έχουμε επαρκείς γνώσεις και χωρίς να έχουμε διεξάγει κάποια προσωπική έρευνα αξιόπιστων πηγών (και αυτές δεν είναι blog συνωμοσιολόγων, εκπομπές τρελών σε τοπικά κανάλια, ή ομάδες στο facebook). Δεν διαθέτουμε καν τα στοιχειώδη προσόντα. Εσείς θα εμπιστευόσασταν ένα γιατρό ο οποίος θα αναλάβει τη διάγνωση και τη θεραπεία σας, με την ίδια προχειρότητα και άγνοια με την οποία εσείς εκφράζετε απόψεις επί παντός επιστητού;

Ας εξετάσουμε ένα παράδειγμα. Στον τομέα των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας διακινούνται δισεκατομμύρια από το αντίστοιχο λόμπι (ναι υπάρχει, όπως και το λόμπι του πετρελαίου). Άρα είναι προς συμφέρον τους να προπαγανδίζουν την ανθρωπογενή προέλευση της τρέχουσας κλιματικής αλλαγής προκειμένου να πουλάνε ανεμογεννήτριες και να χρηματοδοτούν ΜΚΟ. Από την άλλη πλευρά υπάρχουν και οι αντίθετες απόψεις, που δεν προβάλλονται σχεδόν καθόλου, ότι δηλαδή η τωρινή αλλαγή ελάχιστα οφείλεται στον άνθρωπο, και ομοιάζει με παλαιότερες κλιματικές αλλαγές (εποχές παγετώνων και παρατεταμένοι καύσωνες χιλιετιών) όταν δεν υπήρχαν καν άνθρωποι στη Γη. Συνεπώς μπορούν να συνεχίζουν να κερδοσκοπούν από εξόρυξη υδρογονανθράκων. Όποιος νομίζει πως μπορεί εύκολα να διαπιστώσει το που βρίσκεται η αλήθεια είναι γελασμένος. Ούτε οι επιστήμονες δεν έχουν καταλήξει σε οριστικά συμπεράσματα και υπάρχουν αντικρουόμενες έρευνες. Προσωπικά, παρόλο που διαθέτω σχετικές γνώσεις και αφιέρωσα χρόνο στη μελέτη του θέματος, δεν είμαι σίγουρος για το τι πραγματικά συμβαίνει. Βεβαιώθηκα μόνο ότι πίσω και από τις δυο θέσεις κρύβονται οικονομικά συμφέροντα και μάλιστα συμφέροντα κρατών. Π.χ. συγκεκριμένη χώρα που εξάγει ανεμογεννήτριες και άλλη αντίστοιχη τεχνολογία, πρωτοστατεί στην καμπάνια για τη μείωση των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα (τι σύμπτωση!). Άλλες χώρες που βασίζονται στη χρήση υδρογονανθράκων διακινούν ιδέες ενάντιες στην ανθρωπογενή προέλευση της κλιματικής αλλαγής (βλέπε γνωστό πρόεδρο γνωστής χώρας). Και οι δύο απόψεις όμως βασίζονται σε επιστημονικές έρευνες. Η μια από αυτές τις απόψεις εργαλειοποιήθηκε από παρασιτικές τάξεις ανθρώπων για την αυτοπροβολή τους. Η άλλη δεν είναι καθόλου δημοφιλής.

Ο σχηματισμός μιας αξιοπρεπούς γνώμης απαιτεί γνώση της επιστημονικής μεθοδολογίας και κάποια προσόντα. Το παράδειγμα με την τωρινή κλιματική αλλαγή, όπως και με όλες τις κλιματικές αλλαγές από τότε που δημιουργήθηκε η Γη πριν 4,5 δισ. χρόνια, είναι αρκετά εξειδικευμένο και δεν είναι εύκολο για τους περισσότερους να κατανοήσουν την πολυπλοκότητά του. Αν όμως δεν διαθέτουν τα προσόντα τότε ΝΑ ΜΗ ΣΧΗΜΑΤΙΣΟΥΝ ΑΠΟΨΗ. Ένα έντιμο “δεν γνωρίζω” είναι το καλύτερο. Υπάρχουν θέματα που δεν είναι τόσο πολύπλευρα, αλλά και εκεί δεν μπορούμε να αποφύγουμε τη μελέτη, τη σκέψη για μεγάλο χρονικό διάστημα και τη χρήση αξιόπιστων πηγών πληροφοριών.

Αν στη ζωή λειτουργείτε με “καφενειακό” τρόπο, τότε ο υποβολιμαίος συναισθηματισμός και η τσαπατσουλιά θα χαρακτηρίζουν όλες τις “γνώμες” και τις “αλήθειες” που πρεσβεύετε φωνασκώντας. Θα είστε μια πηγή παραπληροφόρησης, ένας κουτσομπόλης, ένα ιδανικό θύμα των επιτήδειων. Ένα βαρίδιο για όσους προσπαθούν να ωθήσουν την κοινωνία ένα βήμα προς τα εμπρός.

3. Πρέπει να γνωρίζουμε ότι όλα τα φαινόμενα έχουν μια “συστημική” παράμετρο, περισσότερο ή λιγότερο ενεργή. Είναι δηλαδή πολύπλοκα, συχνά σε ασύλληπτο βαθμό. Όπως ένα οικοσύστημα ή μια κοινωνία. Μια δράση προς μια κατεύθυνση μπορεί να έχει απρόβλεπτες συνέπειες σε μια άλλη. Επίσης καμία πλευρά, άποψη, ή ιδεολογία, δεν κατέχει την απόλυτη αλήθεια. Αυτό είναι παιδική αφέλεια. Είναι η ψυχοπαθολογία ενός φανατικού. Η καλύτερη αντιμετώπιση είναι μια ολιστική προσέγγιση, όπου χρησιμοποιεί κανείς τομείς και στοιχεία από όλες τις απόψεις, προκειμένου καταλήξει σε μια λειτουργική σύνθεση.

Η ολιστική προσέγγιση δεν έχει σχέση με το λεγόμενο “συγκρητισμό”, ο οποίος συνιστά ένα κολλάζ ετερόκλητων στοιχείων, αλλά είναι μια δημιουργική και λειτουργική σύνθεση. Κάτι σαν το αποτέλεσμα εργασιών μιας ποιοτικής “δεξαμενής σκέψης”, (think tank). Οι απλουστευτικές προσεγγίσεις του τύπου: “δεν είναι παρά...”, συχνά παραπέμπουν σε παιδική ή μυθική σκέψη.

Υπάρχουν φιλόσοφοι του παρελθόντος οι οποίοι θα μπορούσαν να θεωρηθούν πρώιμοι υποστηρικτές ολιστικών προσεγγίσεων, όπως ο Χέγκελ με το γνωστό “Θέση - Αντίθεση - Σύνθεση”, το οποίο παρεμπιπτόντως έχει υποστεί αρκετή κακοποίηση. Ο πληρέστερος κατά τη γνώμη μου σύγχρονος διανοητής και εκφραστής της ολιστικής προσέγγισης είναι ο Ken Wilber, την ιστοσελίδα του οποίου έχω ως προτεινόμενη και για τον οποίο τρέφω ιδιαίτερο σεβασμό. Τη γνώμη αυτή δεν τη σχημάτισα με επιπόλαιο συναισθηματισμό. Έχω διαβάσει πολλά έργα του, έχω μελετήσει επισταμένως τις θεωρίες του, συνδυάζοντάς τες με άλλες γνώσεις και εμπειρίες. Προς αποφυγή παρεξηγήσεων, ΔΕΝ ΕΙΜΑΙ ΟΠΑΔΟΣ ΤΟΥ, ούτε οπαδός κανενός. Χρησιμοποιώ την κατανόηση των ιδεών του προς όφελος δικό μου και της οικογένειάς μου. Δεν πρέπει κανείς να ανήκει πουθενά και να μην ακολουθεί κανέναν, παρά μόνο τη δική του συνείδηση, γνώση και εμπειρία.

4. Και αυτό που προανέφερα είναι το τέταρτο και τελευταίο στοιχείο για το πως να γίνουμε εξυπνότεροι. Τουλάχιστον από αυτά που σκέφτηκα εγώ. Αν λοιπόν ανήκουμε κάπου τότε απλά δεν ανήκουμε στον εαυτό μας. Άρα πώς να γίνουμε εξυπνότεροι, πιο ισορροπημένοι και δημιουργικοί εφ’ όσον ανήκουμε σε κάποιον άλλον; Μπορούμε να είμαστε δημιουργικοί μόνο όταν υπάρχουμε. Αν όμως ανήκουμε κάπου τότε δεν υπάρχουμε. Είμαστε ένα φάντασμα, ένας αχυράνθωπος, ένα ρομπότ προγραμματισμένο για να εξυπηρετεί τα συμφέροντα, ή τις διαστροφές κάποιων. Αυτών που μας υπνώτισαν γιατί κάπου θέλουν να μας χρησιμοποιήσουν, ή απλά γιατί δεν ξέρουν πως να περάσουν την ώρα τους.

Αν λοιπόν αγαπητέ αναγνώστη “ανήκεις” κάπου, ή είσαι “οπαδός”, τότε δεν μπορεί να είσαι ο εαυτός σου. Είσαι ένα υπάκουο κατοικίδιο. Εκμεταλλεύονται την πίστη σου και σε ελέγχουν με τηλεκοντρόλ. Έχεις “εξημερωθεί”. Δεν είσαι ΑΥΤΟΠΡΑΓΜΑΤΩΜΕΝΟ ΑΤΟΜΟ. Είσαι ένας μπάτλερ.