INNERWORK
ΑΡΘΡΑ


ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ

Θα ήθελα να επισημάνω στους αναγνώστες ότι τα γραφόμενα απηχούν τις συνειδητοποιήσεις μου κατά την περίοδο της συγγραφής τους, χωρίς να εκφράζουν αναλλοίωτες απόψεις και “αλήθειες”. Επίσης να προσθέσω ότι φροντίζω, με τη μεγαλύτερη δυνατή σε μένα επιμέλεια, ώστε τα κείμενά μου να εκφράζουν βιωματικές καταστάσεις και να μην είναι απλά διανοητικές ασκήσεις, μια σειρά λογικοφανών συνειρμών, αλλά αντιθέτως να εδραιώνονται στη ζωντανή εμπειρία. Οι διανοητικές ασκήσεις είναι κενές αληθινού περιεχομένου και για να είμαι ειλικρινής τις θεωρώ αφελείς, αν όχι επικίνδυνες. Είναι “κούφιες”, είναι “μεγάλα λόγια” και πάντοτε μας προδίδουν όταν δεχθούμε τις εφόδους της πραγματικότητας.

Ας ξεκινήσουμε με μια σειρά παρατηρήσεων. Η καθημερινή ζωή είναι μια σειρά διαδοχικών και αλληλοσυνδεόμενων περιστατικών. Κάθε περιστατικό έχει ορισμένες “απαιτήσεις” από μας. Π.χ. μιλάμε σε κάποιον. Μια απλή απαίτηση είναι να φροντίσουμε ώστε τα λόγια μας να είναι κατανοητά στο συνομιλητή μας. Χρειάζεται κάποια εξάσκηση γι’ αυτό. Θα αναρωτηθείτε, όλα τα μικρά ή μεγάλα γεγονότα της καθημερινότητας είναι προκλήσεις, ή καλύτερα ευκαιρίες για μας; Είναι! Ακόμα και αν θέλουμε να διασκεδάσουμε καλό θα είναι να φροντίσουμε ώστε μη βρισκόμαστε σε κακή διάθεση. Αν θέλουμε να ξεκουραστούμε πρέπει να είμαστε ήρεμοι. Και αυτές οι ψυχικές καταστάσεις δεν βρίσκονται πάντα στην ευχέρειά μας, απλώς και μόνο επειδή υπάρχουμε. Απαιτούν κάποια εκπαίδευση, κάποια εκμάθηση. Δεν είναι αυτονόητο ότι η ομιλία μας θα έχει πάντα λογικό ειρμό, ούτε ότι θα μπορούμε να σταματήσουμε τη μελαγχολία σαν να διαθέτουμε κάποιο διακόπτη, προκειμένου να διασκεδάσουμε με τους φίλους μας. Ούτε το άγχος της καθημερινότητας θα τραπεί σε άτακτη φυγή μπροστά στην απόφαση να κοιμηθούμε. Αναφέρομαι σε σχετικά απλές καταστάσεις. Δεν αγγίζουμε καθόλου τις μεγάλες δοκιμασίες της ζωής, όπως σοβαρές ασθένειες, οικογενειακά δράματα, χρεοκοπίες, δικαστήρια και παντός είδους καταστροφές. Αλλά η λογική είναι η ίδια στα πάντα, ασχέτως κλίμακας μεγέθους.

Πρέπει λοιπόν να αντεπεξέλθουμε εκδηλώνοντας ικανότητες που εμείς υποθέτουμε ότι τις διαθέτουμε εκ γενετής ή ότι απλά αναπτύσσονται μέσα μας από μόνες τους, επειδή είμαστε σπουδαίοι. Η λογική και η καλοσύνη για παράδειγμα, φαντάζουν στα μάτια μας ως αναφαίρετο δικαίωμά μας, ως αναμενόμενο δώρο από τον άγιο Βασίλη. Είναι όμως ορισμένες από τις πολλές δεξιότητες που πρέπει να καλλιεργήσουμε με την εξάσκηση, όπως ένας αθλητής εκπαιδεύει τις δικές του γυμναζόμενος. Και η ζωή μάς ΠΡΟΣΦΕΡΕΙ ΤΙΣ ΕΥΚΑΙΡΙΕΣ. Ενίοτε με πιεστικό και ελάχιστα δημοκρατικό τρόπο, γιατί φαίνεται ότι η “διακήρυξη των θεμελιωδών δικαιωμάτων του ανθρώπου” του ΟΗΕ, δεν ερμηνεύεται από το Σύμπαν με τον τρόπο που θα βόλευε εμάς. Και δεν είμαι καθόλου σίγουρος ότι το Σύμπαν “συνωμοτεί” για να ικανοποιήσει την όποια εφηβική μας φαντασίωση.

Τείνω να πιστέψω ότι η ζωή είναι ένα “πολυγυμναστήριο”. Θέτει στη διάθεσή μας όλα τα όργανα γυμναστικής για όλες τις ψυχολογικές “μυικές ομάδες”. Αν η ανάπτυξη της προσωπικότητάς μας είναι ασύμμετρη ή ημιτελής, αυτό οφείλεται στην ανεπάρκεια της δικής μας αντιμετώπισης και όχι στην ελλιπή “σοφία της ζωής”. Κάλλιστα, μέσω του μηχανισμού της άρνησης, θα μπορούσε κάποιος γονιός να μη θελήσει να αποδεχθεί τα προβλήματα του παιδιού του. Το θεωρεί ένα “θαύμα της φύσης” και οι όποιες δυσκολίες προκαλούνται από αυτό το μικρό “θαύμα”, οφείλονται στο περιβάλλον από το οποίο έχει συνομωτικά “στοχοποιηθεί”. Είναι ένας κλασικός μηχανισμός άρνησης. Το παιδί θα παραμείνει αβοήθητο και ο γονιός ανεκπαίδευτος, γιατί από την πραγματικότητα έχει ΑΦΑΙΡΕΣΕΙ ένα συστατικό, τις υπαρκτές ελλείψεις του παιδιού του και επίσης έχει αυθαίρετα ΠΡΟΣΘΕΣΕΙ ένα φαντασιακό δεδομένο. Το ότι το περιβάλλον λόγω ζηλοφθονίας έχει στοχοποιήσει το παιδί. Υπό αυτή την έννοια ο συγκεκριμένος γονιός του παραδείγματός μας δεν ζει ακριβώς μέσα στην αληθινή ζωή, αλλά σε ένα κράμα υπαρκτών γεγονότων και φαντασίας, σε ένα είδος “κοπτοραπτικής” της πραγματικότητας. Αυτό το εκρηκτικό μείγμα θα έχει σημαντικές συνέπειες στη ζωή του και στη ζωή του παιδιού του, από ψυχολογική αλλά και πρακτική άποψη.

Αν λοιπόν εμείς δεν προσθέτουμε ή δεν αφαιρούμε τίποτα από τα διαδοχικά περιστατικά της ζωής μας, αλλά δεχόμαστε την πραγματικότητα ωμή, όπως είναι και στη συνέχεια καλοπροαίρετα προσπαθούμε να ανταποκριθούμε στις απαιτήσεις, ή έστω στις προκλήσεις της, τότε έχουμε στη διάθεσή μας όλες τις ψυχολογικές “βιταμίνες και ιχνοστοιχεία” που απαιτούνται για την υγιή και ισόρροπη ανάπτυξη της προσωπικότητάς μας. Δεν υπάρχει λόγος να ακολουθήσουμε ηθικούς δεκαλόγους, προγράμματα αυτοβελτίωσης, ή σχολές πνευματικότητας (αν και δεν θα ήμουν απόλυτος σε αυτή τη δήλωση). Όλα τα απαραίτητα ενυπάρχουν ήδη ενσωματωμένα στα γεγονότα της καθημερινότητάς μας, αρκεί να τη δεχθούμε όπως είναι. Και μετά, χωρίς να περιπλέξουμε τα πράγματα με θεωρίες και συναισθηματισμούς, θα ανταποκριθούμε στις συνήθεις απαιτήσεις της ζωής μας. ΑΥΤΟ ΕΙΝΑΙ Η ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ. Αλλά εμείς προβαίνουμε σε συνεχείς “προσθαφαιρέσεις” και επίρριψη ευθυνών.

Πολλοί θα αναρωτηθούν αν όλα αυτά τα “θαυμαστά” ισχύουν. Η ζωή τους είναι κοινότυπη, μίζερη και βασανιστική, με διαλείμματα χαράς. Είναι δυνατόν να υποκρύπτει τέτοιους θησαυρούς, τέτοια “δώρα δύναμης”; Φυσικά ναι! Όλοι αυτοί οι θησαυροί είναι κυριολεκτικά μπροστά στα μάτια μας, κρυμμένοι σε κοινή θέα και δεν έχουμε παρά να τους αδράξουμε. Αλλά εμείς θέλουμε να μας παρασχεθούν τζάμπα, χωρίς καμία προσπάθεια εκ μέρους μας, ούτε καν την καλή μας πρόθεση. Θα διακηρύττουμε όπου πατήσουμε και όπου βρεθούμε ότι η ζωή και οι άνθρωποι είναι άδικοι, θα έχουμε όμως την απαίτηση αυτή η ζωή και αυτοί οι άνθρωποι που απαξιώσαμε να μας κάνουν βασιλιάδες. Ζούμε μέσα σε ένα πάνσοφο και ολοκληρωμένο “γυμναστήριο” που τίθεται στη διάθεσή μας, με τους δικούς του κανόνες φυσικά. Εμείς είμαστε που χρειαζόμαστε τη “γυμναστική”, όχι το Σύμπαν ή ο Θεός. Είναι στο δικό μας χέρι επίσης αν θα κάνουμε χρήση των οργάνων του.

Ξέρετε, το μεγαλύτερο μέρος των προβλημάτων μας δεν οφείλονται στην ίδια τη ζωή, αλλά στο ότι ο νους και τα συναισθήματά μας έχουν στραφεί εναντίον μας. Μας επιτίθενται σαν άγρια θηρία, διότι εμείς ποτέ δεν μπήκαμε στον κόπο να τα εξημερώσουμε και να τα αξιοποιήσουμε προς όφελός μας. Τα παρατήσαμε στον “αυτόματο πιλότο”, δηλαδή στο έλεος της τύχης. Τελικώς το αεροσκάφος συνετρίβη και τα θηρία μας κατασπάραξαν.