INNERWORK
ΑΡΘΡΑ


ΠΕΡΙ ΣΥΝΕΙΔΗΤΗΣ ΑΝΑΠΝΟΗΣ

Αναφέρεται συχνά ότι η συνειδητή παρακολούθηση της αναπνοής είναι μια εξαίρετη άσκηση διαλογισμού, ενέργειας και αυτοσυγκέντρωσης. Δεν θα σταθούμε καθόλου σε παρόμοιες αναφορές, αλλά θα περιοριστούμε σε διαπιστώσεις προερχόμενες από βιωματικές προσπάθειες.

Ας βάλουμε τα πράγματα σε τάξη. Φαίνεται πως η αναπνοή είναι πράγματι μια λειτουργία κατάλληλη για εστίαση της προσοχής μας κατά τη διάρκεια ασκήσεων χαλάρωσης και διαλογισμού. Όχι όμως επειδή η εξωτερική της μορφή (π.χ. ρυθμός, φυσικότητα, εύκολη πρόσβαση) εξυπηρετεί, αλλά φαίνεται ότι συμβαίνει κάτι βαθύτερο. Υπάρχει κάποια μυστηριώδης σύνδεση ανάμεσα στο φαινόμενο της αναπνοής και στο γεγονός της συνειδητής επίγνωσης. Δεν γνωρίζω το γιατί, ούτε θα επιχειρήσω να παραθέσω εξηγήσεις δανεισμένες από βιβλία και πνευματικές διδασκαλίες.

Ποιος θα ήταν ο ενδεδειγμένος τρόπος για να ασκήσουμε τη συνειδητή αναπνοή; Αρχικά δεν θα πρέπει να ακολουθήσουμε τεχνικές οδηγίες. Π.χ. αναπνέουμε τόσο χρόνο, εκπνέουμε τόσο, οραματιζόμαστε ένα φως, το κατευθύνουμε στην τάδε περιοχή του σώματος κ.α. Λέγεται ότι η αναπνοή είναι φορέας κάποιας “ενέργειας”. Ας το μην το στριφογυρίζουμε στο μυαλό μας συνέχεια γιατί αποτελεί αφορμή εκκίνησης μιας σειράς συνειρμικών φαντασιώσεων, που θα εκφυλίσουν τις προσπάθειές μας. Καλό είναι να ξεκινήσουμε από το μηδέν, χωρίς ιδεοληψίες και ονειροπολήματα.

Ο νους πρέπει να είναι άδειος και αυτό σημαίνει όχι μόνο από τον εσωτερικό του διάλογο (άχρηστο, ενεργοβόρο, όπως επίσης και γελοίο), αλλά και από τεχνικές και μεθόδους. Όταν επιχειρούμε να εκτελέσουμε μια τυποποιημένη άσκηση έχουμε τις οδηγίες στο νου μας και πιέζουμε την προσοχή μας να ακολουθήσει τις προκαθορισμένες διαδικασίες. Ας κάνουμε το αντίστροφο. Να παρακολουθούμε την αναπνοή χωρίς να ακολουθούμε την οποιαδήποτε μέθοδο. Απλά παρακολούθηση. Αν το κάνουμε επειδή μας έχουν υποσχεθεί κάποια αποτελέσματα και ανταλλάγματα, τότε η επίγνωση της αναπνοής είναι κάτι που δεν μας ενδιαφέρει. Μας ενδιαφέρουν αυτά που μας έχουν υποσχεθεί. Έτσι δεν θα πετύχουμε τίποτα, εκτός ίσως από μια δυσφορία λόγω αυτοκαταπίεσης. Πρέπει η παρακολούθηση της αναπνοής να μας ελκύει αφ’ εαυτής, όχι για να κερδίσουμε κάτι άλλο. Αν ανάλογη έλξη δεν υφίσταται τότε όλα αυτά που διαβάζετε δεν σας αφορούν. Κάντε στη ζωή σας ο,τιδήποτε άλλο, αυτό που σας ενδιαφέρει. Μην καταπιέζεστε.

Ξεκινάμε λοιπόν τις “ασκήσεις” μας, αν μπορούμε να τις αποκαλέσουμε έτσι - χωρίς να μας απασχολούν η στάση του σώματος, το περιβάλλον, οι χαμηλοί φωτισμοί, τα λιβάνια και παρόμοιες new age ανοησίες - και κάποια στιγμή, μετά από μέρες, μήνες, χρόνια, δεκαετίες, ίσως διαπιστώσετε ότι η προσοχή σας κατά τη σιωπηλή επίγνωση της αναπνοής “θέλει” να πάει κάπου. Να ακολουθήσει μια διαδρομή. Δεν την ωθείτε εσείς. Αυτή από μόνη της επιλέγει τη διαδρομή. Έστω κάπου στην περιοχή της κοιλιάς, ή οπουδήποτε αλλού. Είναι αυτό που λένε διάφορες περιγραφές ότι κατευθύνουμε την “ενέργεια”. Βέβαια όπως το περιγράφουμε η “ενέργεια” επιλέγει μόνη της που θα κατευθυνθεί. Δεν επεμβαίνουμε εμείς. Αυτή χαράσσει μία δική της διαδρομή και εμείς απλά συναινούμε με ευχαρίστηση. Καλό θα είναι να μην παρέμβουμε με τις ιδεοληψίες μας. Π.χ. γιατί στην περιοχή της κοιλιάς και όχι στο “τρίτο μάτι”; Αν κάνουμε κάτι τέτοιο αυτό θα είναι και το άδοξο τέλος του όλου εγχειρήματος. Θα τη διαταράξουμε με τις φαντασιώσεις μας.

Άρα λοιπόν η άσκησή μας ξεκίνησε με τη σιωπηλή παρακολούθηση της αναπνοής, επειδή αυτό μας έλκει και όχι γιατί αναμένουμε κάποια υποσχεθέντα αποτελέσματα. Δεν χρειάζεται καν να γίνει υπό μορφή τυπικού διαλογισμού, καθισμένοι με τα μάτια κλειστά. Μπορούμε να το κάνουμε περπατώντας, βλέποντας τηλεόραση, τρώγοντας, εργαζόμενοι. Μετά από ορισμένο χρονικό διάστημα κάτι μας έλκει εκ των έσω σαν από μόνο του, να “κατευθύνουμε” την αναπνοή σε συγκεκριμένη περιοχή του σώματος. Θα λέγαμε ότι η “ενέργεια” αυτοβούλως της έχει επιλέξει που θα κυλίσει, γιατί υπάρχει κάποιος λόγος (και δεν υπονοώ οπωσδήποτε ζητήματα υγείας, αλλά κυρίως εξέλιξης της συνειδητότητάς μας και ολοκλήρωσης του εσωτερικού όντος μας). Αυτή χαράσσει μια διαδρομή, χωρίς ενδεχομένως εμείς να γνωρίζουμε την αιτία. Κάποια στιγμή η διαδικασία μπορεί να αλλάξει από μόνη της και εμείς οφείλουμε να την ακολουθήσουμε στη νέα της μορφή, επιτρέποντας στην “ενέργεια” να κάνει τη δουλειά της, που τη γνωρίζει καλύτερα από μας ή τα όποια βιβλία έχουμε διαβάσει.

Πάντοτε όμως υφίσταται η πιθανότητα να μη συμβεί τίποτα από αυτά. Η προσοχή μας να παραμείνει στην αίσθηση της αναπνοής από τη μύτη έως και τους πνεύμονες και καμία ενέργεια να μη θελήσει να κάνει το ο,τιδήποτε άλλο. Ή ακόμη μπορεί να χάσουμε το ενδιαφέρον μας για την αναπνοή. Δεν έχει καμία σημασία. Θα μείνουμε σε αυτό το στάδιο, δεν θα εκβιάσουμε καταστάσεις με οραματισμούς ή τεχνητές ωθήσεις της ενέργειάς μας, οι οποίες φυσικά θα υπάρχουν μόνο στη φαντασία μας και όχι στην πραγματικότητα όπως είπαμε προηγουμένως. Μην ανησυχείτε, διότι όλα τα υπόλοιπα αποτελέσματα θα προκληθούν ούτως ή άλλως και οι προσπάθειές σας θα στεφθούν από πλήρη επιτυχία.

Αντιλαμβάνεστε ότι μια τέτοια προσέγγιση είναι απαλλαγμένη όχι μόνο από τον εσωτερικό διάλογο, αλλά και από άλλους προγραμματισμούς του νου, οι οποίοι παρεμβαίνουν παρενοχλώντας τη φυσική εκδίπλωση της διαδικασίας. Ο νους ησυχάζει αυθόρμητα και δεν δημιουργούμε εντάσεις εμείς οι ίδιοι παλεύοντας να ακολουθήσουμε διαδικασίες. Η προσοχή οξύνεται σε μεγάλο βαθμό, οι συνειρμοί διακόπτονται και η αίσθηση της σιωπηλής παρουσίας του “εγώ είμαι” εγκαθίσταται μέσα μας.

Διαπιστώνουμε τότε ότι τα αποτελέσματα αυτού του διαλογισμού, που είναι η παρουσία, η εσωτερική σιγή και η αυξημένη συνειδητότητα, δεν έρχονται ακολουθώντας τεχνητές διαδικασίες, αλλά εμφανίζονται όταν η προσοχή “εγκαταλείπεται” σε αυτό που συμβαίνει. Δεν το σκεφτόμαστε, απλά η επίγνωση “χαλαρώνει” και “πέφτει” στο φαινόμενο που παρατηρεί. Αλλά για να συμβεί αυτό πρέπει να αποφύγουμε απόλυτα το να παρέμβουμε προσπαθώντας να ακολουθήσουμε οδηγίες.

Βέβαια δεν είναι καθόλου εύκολο για το νου να χαλαρώσει εγκαταλείποντας τον εαυτό του ώστε να συγχωνευτεί με τα παρατηρούμενα φαινόμενα, χωρίς την παρεμβολή εσωτερικού διαλόγου και προγραμματισμών. Είναι κάτι σαν αντανακλαστικό που καλλιεργείται σταδιακά και προϋποθέτει πολύ περισσότερα πράγματα πέραν της συνειδητής αναπνοής. Προϋποθέτει έναν υψηλό βαθμό συγκρότησης και ισχύος της προσωπικότητάς μας, όπως και αξιοσημείωτη συναισθηματική ισορροπία.

Πολλοί θα ισχυριστούν ότι οι τεχνικές τις οποίες έχω απαξιώσει σε αυτή την παρουσίαση, λειτούργησαν θαυμάσια στην περίπτωσή τους, καθώς και σε διάφορους άλλους. Θα το δεχθώ αυτό, αλλά δεν αφορά εμένα. Στη δική μου περίπτωση οι τεχνικές ήταν σκέτη αποτυχία. Το μόνο που κατάφερα ήταν να καταπιέζω τον εαυτό μου και να χάνω τη ζωτικότητά μου παλεύοντας να ακολουθήσω τις όποιες ασκήσεις, ενώ το Είναι μου είχε άλλα σχέδια. Αν ανήκετε σε αυτή την κατηγορία τότε ακολουθείστε αυτό που πηγάζει από μέσα σας, χωρίς καμία ενοχή επειδή “κάνετε του κεφαλιού σας” όπως λέγεται. Πρέπει να το κάνετε. Στην πραγματικότητα δεν κάνετε του κεφαλιού σας, αλλά ακολουθείτε την καρδιά σας. Αν όμως η παρούσα προσέγγιση δεν σας ταιριάζει ιδιοσυγκρασιακά, ακολουθείστε τις οδηγίες και τις τεχνικές που θα διδαχθείτε από έγκυρες πηγές. Μην προκαλείτε εσωτερικές συγκρούσεις στον εαυτό σας επηρεαζόμενοι από αυτά που έχω γράψει εγώ. Η παρούσα μελέτη δεν θα μπορέσει να σας προσφέρει κάτι και αυτό είναι απολύτως εντάξει για σας.